REVIEW “ÔNG GIÀ VÀ BIỂN CẢ” – ERNEST HEMINGWAY

Thắng một vạn quân cũng không bằng thắng bản thân mình

Người chia sẻ: TRẦN MINH NHỰT – PPC

Tôi từng nghĩ Ông già và biển cả chỉ là một câu chuyện về một ông lão đánh cá. Một ông già, một chiếc thuyền nhỏ, một con cá khổng lồ và một cuộc chiến giữa biển. Nhưng đọc xong rồi mới thấy, nếu cuốn sách chỉ có vậy thì có lẽ nó đã chẳng sống lâu đến thế. Hemingway kể một câu chuyện rất ngắn, nhưng lại đặt vào đó một câu hỏi rất dài: Nếu cuối cùng mình không mang được thứ mình muốn trở về, vậy những ngày tháng mình đã cố gắng có còn ý nghĩa không?
Thử tưởng tượng một việc mình làm mỗi ngày, làm bằng tất cả kinh nghiệm mình có, nhưng hết ngày này sang ngày khác vẫn không có kết quả.
Ngày thứ 10 người ta bắt đầu nghi ngờ.
Ngày thứ 30 người ta bắt đầu thương hại
Ngày thứ 60 có lẽ chính mình cũng bắt đầu nghi ngờ bản thân.
Đến ngày thứ 84, có thể người khác đã gọi mình là kẻ thất bại. Nhưng Santiago vẫn ra biển. Tôi thích nhân vật này không phải vì ông mạnh. Thật ra ông già rồi. Ông đau. Ông mệt. Hai bàn tay bị dây câu cứa đến rách. Ông phải chịu đói, chịu khát và chiến đấu với một con cá lớn hơn rất nhiều so với sức lực của mình. Nhưng ông vẫn đi. Và có lẽ đó mới là thứ Hemingway muốn nói. Có những lúc trong đời, điều khó nhất không phải là chiến đấu với một đối thủ mạnh hơn mình. Mà là chiến đấu với cái cảm giác rằng mình đã cố quá lâu nhưng chẳng còn ai tin mình nữa.Và rồi Santiago câu được con cá kiếm. Một con cá khổng lồ. Ông đã có thứ mình muốn. Nhưng câu chuyện chưa kết thúc. Đàn cá mập xuất hiện. Từng con một. Chúng ăn dần chiến lợi phẩm mà ông đã đánh đổi bằng máu, mồ hôi và cả sức lực cuối cùng. Đọc đến đoạn này tôi nhắm mắt lại và thử hoá thân thành nhân vật ông lão.
Có những thứ mình mất không phải vì mình làm sai.
Mình đã làm hết sức.
Mình đã tính toán.
Mình đã cố gắng.
Mình đã đi rất xa.
Nhưng cuối cùng vẫn có những thứ nằm ngoài khả năng kiểm soát.
Một cơ hội sắp biến mất.
Một người sắp rời đi.
Một khoản tiền dần mất đi
Một kế hoạch sắp đi đến bờ sụp đổ
Một thứ mà mình tưởng đã nắm chắc trong tay cuối cùng lại không còn nguyên vẹn. Và lúc ấy, người ta thường hỏi:
“Vậy cố gắng để làm gì? Có phải nhân sinh cũng vậy ? Sinh ra để đến đoạn cuối cùng là mất đi, vậy mục đích chúng ta tồn tại là gì ?”
Có lẽ Santiago chính là câu trả lời. Bởi cuối cùng, khi ông trở về, con cá gần như chỉ còn lại bộ xương. Nếu chỉ nhìn vào thành quả, ông thất bại. Nhưng nếu nhìn vào con người đã trở về trên chiếc thuyền ấy, tôi lại không thấy một kẻ thất bại. Tôi thấy một ông già đã đi đến tận cùng sức lực của mình và vẫn không chịu đầu hàng. Đó là một sự khác biệt rất lớn. Chúng ta thường đánh giá cuộc đời bằng kết quả. Bao nhiêu tiền? Bao nhiêu tài sản? Thành công đến đâu? Đã đạt được mục tiêu chưa? Nhưng có những thứ không thể đo bằng con số. Một người thất bại nhưng vẫn đứng dậy có thể mạnh hơn rất nhiều một người chưa từng thất bại. Một người mất tất cả nhưng vẫn giữ được lòng tự trọng có thể vẫn còn nhiều hơn người có tất cả nhưng đã đánh mất chính mình. Và một người không đạt được điều mình muốn nhưng đã chiến đấu hết sức mình… không nhất thiết là người thua cuộc. Có một chi tiết tôi rất thích ở Santiago. Ông không cần phải chứng minh quá nhiều với người khác. Ông chỉ cần biết mình đã làm hết sức. Có lẽ càng lớn người ta càng hiểu điều này. Khi còn trẻ, mình muốn cả thế giới công nhận mình. Làm được một chút đã muốn người khác biết. Thành công một chút đã muốn được nhìn thấy. Thất bại một chút lại sợ người khác đánh giá. Nhưng rồi đến một lúc, mình nhận ra chẳng ai sống cuộc đời của mình thay mình cả. Người khác có thể cười khi mình thất bại. Có thể nghi ngờ khi mình bắt đầu lại. Có thể nói rằng mình không làm được. Nhưng khi đêm xuống, chỉ có mình biết hôm nay mình đã cố gắng đến mức nào. Và đó có lẽ là lý do tôi nghĩ Ông già và biển cả không phải cuốn sách dành riêng cho người già. Nó dành cho bất kỳ ai đang ở giữa một cuộc chiến mà chưa biết kết quả. Dành cho người đang khởi nghiệp. Dành cho người đang làm lại từ đầu. Dành cho người đang mất phương hướng. Dành cho người vừa thất bại. Và cả những người đang có một cuộc sống tưởng như bình thường nhưng bên trong vẫn đang âm thầm chiến đấu với một thứ gì đó. Cuốn sách không dạy tôi rằng cứ cố gắng thì chắc chắn sẽ thành công. Thực tế không đẹp như vậy. Nó dạy tôi một điều khác, có lẽ thực tế hơn: Mình không thể quyết định biển sẽ như thế nào. Nhưng mình có thể quyết định cách mình chèo thuyền. Có thể ngày mai mình vẫn thất bại. Có thể thứ mình cố gắng giành được vẫn bị lấy mất. Có thể mình sẽ trở về với hai bàn tay không như mình mong muốn. Nhưng ít nhất, mình biết mình đã không bỏ cuộc khi vẫn còn có thể chiến đấu. Và sau cùng, có lẽ con người không được nhớ đến vì họ chưa từng thất bại. Người ta nhớ đến họ vì sau bao nhiêu lần bị cuộc đời đánh ngã, họ vẫn tìm được lý do để đứng dậy. Santiago trở về với bộ xương cá. Nhưng ông không trở về tay trắng. Ông mang theo thứ mà không con cá mập nào có thể ăn mất: lòng tự trọng, kinh nghiệm và sự bình thản của một người biết mình đã chiến đấu hết sức. Đọc xong Ông già và biển cả, tôi không còn nghĩ nhiều về việc Santiago thắng hay thua. Tôi chỉ nghĩ đến một điều: Đời người có những ngày biển rất đẹp, cũng có những ngày biển nuốt chửng tất cả. Nhưng miễn là mình còn muốn ra khơi, thì câu chuyện vẫn chưa kết thúc. Và có lẽ… đôi khi chiến thắng lớn nhất của một con người không phải là mang được con cá lớn nhất về nhà, mà là sau một ngày biển cả lấy đi gần như tất cả, mình vẫn còn đủ can đảm để ngày mai lại ra khơi.

CÓ NHỮNG CUỘC CHIẾN MÀ PHẦN THƯỞNG KHÔNG NẰM Ở NHỮNG THỨ MÀ CHÚNG TA MANG VỀ MÀ NÓ NẰM Ở CON NGƯỜI MÀ BẠN TRỞ THÀNH SAU KHI QUA CUỘC CHIẾN ĐÓ.